Gapend word ik wakker met felle zonnestralen op m'n been, maar met een stilte als nooit tevoren. Het schoolplein, dat zich meteen achter ons huis bevindt, is leeg en ik zou de schreeuwende kinderen bijna missen. Iedere ochtend verzorgen zij ons een schreeuwend goede morgen, althans in de vorm van het Nepalese alfabet of werkwoord-vervoegingen. Hierna worden wij verblijd met gebeden die beginnen onder luid kabaal van een a-ritmische trommelaar.
Maar deze ochtend is het stil en mijn gedachten zijn nog wazig. Ik denk 'het is vast zaterdag'. Zaterdag is de enige vrije dag in de Nepalese week en de overheidsschool achter ons huis is op die dag dus gesloten. Het is echter geen zaterdag, dus de stilte wijst erop dat de eerdere geruchten over een 'bandh' waar zijn. Een 'bandh' is een voor ons onbekend fenomeen. We kennen stakingen en protestmarsen maar 'bandh' is net een stapje of vier verder.
| Lege straten op weg naar Kathmandu |
'Bandh' is de meest gevierde en tegelijkertijd gehate vorm van burgerlijke ongehoorzaamheid in Nepal. Het is een staking aangekondigd door een bepaalde groep zoals onder andere politieke en etnische groepen. Dit betekent echter niet dat deze staking alleen voor die groepen geldt of dat er een bepaalde service wordt stopgezet. Hier wordt er verwacht dat alle omwonenden in een bepaalde buurt, stad of dorp passief deelnemen door thuis te blijven, geen gemotoriseerde voertuigen te rijden en hun zaak niet te openen. Ook het openbaar vervoer rijdt niet en overheidskantoren zijn gesloten. Veel Nepalezen respecteren deze vorm van protest, maar niet altijd volledig ongedwongen.
Op dit soort dagen zijn er protestmarsen die niet altijd even vreedzaam verlopen. Het niet respecteren van een staking kan vervelende gevolgen hebben voor persoon en bezit. Kleinere winkeltjes in de woonwijken zijn vaak wel open en ook privé kantoren werken door. Uiteraard hebben de werknemers wel moeite om op tijd op hun werk te arriveren. Het lijkt wel een soort berusting in het lot dat er weer een 'bandh' is. Zo van 'laten we er maar in mee gaan.' Ook vinden veel Nepalezen het niet bepaald vervelend om een extra vrije dag te hebben. Uiteraard zijn er altijd mensen die het eens zijn met de reden van de 'bandh', maar ik hoor vooral het tegendeel.
De meeste 'stakers' hebben een politieke of een andere reden om voor te protesteren, van rechten voor een etnische gemeenschap tot misdaden begaan tegen een enkele familie. Veel protesten hebben een grond in de oneerlijke representatie van verschillende religieuze, etnische en kaste groepen in Nepal. Ik ben nu in Nepal in misschien wel een van de meest kwetsbare periodes na 2006. In 2006 werd de vrede getekend met de Maoïstische rebellen die een guerrilla oorlog voerden tegen de overheid, en voornamelijk de monarchie. Drie jaar en drie maanden geleden werd er een committee gevormd van politieke partijen aan de hand van verkiezingen; the Constituent Assembly. Hun belangrijkste taak was en is nog steeds om een nieuwe grondwet te schrijven.
De partijen kunnen het maar niet eens worden over zaken als de integratie van het Maoïstische rebellen leger met het Nepalese leger of rehabilitatie van de strijders. Natuurlijk gaat het om de eeuwenoude machtsstrijd, wie wordt er minister president. Oftewel wie heeft het meeste macht in het land? Nepal heeft al veel verschillende PM's gezien in deze korte periode. Wederom is er een nieuwe verkozen en de termijn voor het schrijven van de grondwet is weer drie maanden verlengd, want helaas is de deadline precies vandaag verstreken. Veel protesten komen dus ook voort uit deze politieke situatie.
De partijen kunnen het maar niet eens worden over zaken als de integratie van het Maoïstische rebellen leger met het Nepalese leger of rehabilitatie van de strijders. Natuurlijk gaat het om de eeuwenoude machtsstrijd, wie wordt er minister president. Oftewel wie heeft het meeste macht in het land? Nepal heeft al veel verschillende PM's gezien in deze korte periode. Wederom is er een nieuwe verkozen en de termijn voor het schrijven van de grondwet is weer drie maanden verlengd, want helaas is de deadline precies vandaag verstreken. Veel protesten komen dus ook voort uit deze politieke situatie.
| Brug naar Kathmandu |
De flitsende beelden op de tv vertellen me echter niks over de 'bandh'. Ik besloot mijn lang-slaper eens wakker te maken. Het is toch frappant dat het compleet onduidelijk is of er een 'bandh' is of niet? Het gerucht had Suman een dag van tevoren gehoord. Het gerucht van een 'bandh' kan dus net zo goed een 'bandh' creëren dan dat het fenomeen daadwerkelijk van tevoren is aangekondigd. Toen ik dit Suman verontwaardigd vertelde, kwam hij met het meest gegeven antwoord 'This is Nepal.' Daarover een andere keer een uitgebreid relaas. Ook hij kon niets vinden op de lokale nieuwszenders met krakende achtergrond geluiden. Geen informatie over een 'bandh'. Naar buiten om een krant te kopen, maar op ring road aangekomen wordt het ons duidelijk...de normaal drukke weg met bulderende vrachtwagens en toeterende automobilisten en motorrijders, is nu compleet stil. Voetgangers slenteren in groepen midden op de weg. Schijnbaar was het vroeg in de ochtend nog niet duidelijk of het 'bandh' zou zijn, omdat de protestanten eerst nog moesten eten. Alsof ze dat daar toen hebben besloten. Toegegeven eten is ontzettend belangrijk in Nepal en volledige dagindelingen zijn daarom heen ingericht. Dus wellicht is het waar.
Gewapend met een camera op weg naar 'de brug'. Geen idee wat de naam is, maar de overgang van Lalitpur, waar ik woon, naar Kathmandu wordt gemarkeerd door een brug over de rivier. Alle betonnen wegverdelers lagen op hun kant en stromen mensen slenterden heuvel op en neer op weg naar weet niet waar. Politie agenten stonden in bosjes bij elkaar voor zich uit te staren en de voorbijgangers na te kijken. Af en toe werd er een opstootje uit elkaar gehouden, maar echte protestmarsen heb ik niet gezien. Aangekomen bij de brug bleek dat alleen Lalitpur was afgesloten en er nog wel verkeer in Kathmandu was alhoewel minder dan normaal. Blijkbaar kan je dus de stad ook gedeeltelijk plat leggen. De verlenging van de grondwet termijn brengt wellicht nog meer dit soort verhalen, al twijfel ik ontzettend aan het nut van 'bandhs' wanneer deze te pas en te onpas worden uitgevoerd.