Stille Straten

Gapend word ik wakker met felle zonnestralen op m'n been, maar met een stilte als nooit tevoren. Het schoolplein, dat zich meteen achter ons huis bevindt, is leeg en ik zou de schreeuwende kinderen bijna missen. Iedere ochtend verzorgen zij ons een schreeuwend goede morgen, althans in de vorm van het Nepalese alfabet of werkwoord-vervoegingen. Hierna worden wij verblijd met gebeden die beginnen onder luid kabaal van een a-ritmische trommelaar.

Maar deze ochtend is het stil en mijn gedachten zijn nog wazig. Ik denk 'het is vast zaterdag'. Zaterdag is de enige vrije dag in de Nepalese week en de overheidsschool achter ons huis is op die dag dus gesloten. Het is echter geen zaterdag, dus de stilte wijst erop dat de eerdere geruchten over een 'bandh' waar zijn. Een 'bandh' is een voor ons onbekend fenomeen. We kennen stakingen en protestmarsen maar 'bandh' is net een stapje of vier verder.

Lege straten op weg naar Kathmandu

 'Bandh' is de meest gevierde en tegelijkertijd gehate vorm van burgerlijke ongehoorzaamheid in Nepal. Het is een staking aangekondigd door een bepaalde groep zoals onder andere politieke en etnische groepen. Dit betekent echter niet dat deze staking alleen voor die groepen geldt of dat er een bepaalde service wordt stopgezet. Hier wordt er verwacht dat alle omwonenden in een bepaalde buurt, stad of dorp passief deelnemen door thuis te blijven, geen gemotoriseerde voertuigen te rijden en hun zaak niet te openen. Ook het openbaar vervoer rijdt niet en overheidskantoren zijn gesloten. Veel Nepalezen respecteren deze vorm van protest, maar niet altijd volledig ongedwongen.

Op dit soort dagen zijn er protestmarsen die niet altijd even vreedzaam verlopen. Het niet respecteren van een staking kan vervelende gevolgen hebben voor persoon en bezit. Kleinere winkeltjes in de woonwijken zijn vaak wel open en ook privé kantoren werken door. Uiteraard hebben de werknemers wel moeite om op tijd op hun werk te arriveren. Het lijkt wel een soort berusting in het lot dat er weer een 'bandh' is. Zo van 'laten we er maar in mee gaan.' Ook vinden veel Nepalezen het niet bepaald vervelend om een extra vrije dag te hebben. Uiteraard zijn er altijd mensen die het eens zijn met de reden van de 'bandh', maar ik hoor vooral het tegendeel.

De meeste 'stakers' hebben een politieke of een andere reden om voor te protesteren, van rechten voor een etnische gemeenschap tot misdaden begaan tegen een enkele familie. Veel protesten hebben een grond in de oneerlijke representatie van verschillende religieuze, etnische en kaste groepen in Nepal. Ik ben nu in Nepal in misschien wel een van de meest kwetsbare periodes na 2006. In 2006 werd de vrede getekend met de Maoïstische rebellen die een guerrilla oorlog voerden tegen de overheid, en voornamelijk de monarchie. Drie jaar en drie maanden geleden werd er een committee gevormd van politieke partijen aan de hand van verkiezingen; the Constituent Assembly. Hun belangrijkste taak was en is nog steeds om een nieuwe grondwet te schrijven.

De partijen kunnen het maar niet eens worden over zaken als de integratie van het Maoïstische rebellen leger met het Nepalese leger of rehabilitatie van de strijders. Natuurlijk gaat het om de eeuwenoude machtsstrijd, wie wordt er minister president. Oftewel wie heeft het meeste macht in het land? Nepal heeft al veel verschillende PM's gezien in deze korte periode. Wederom is er een nieuwe verkozen en de termijn voor het schrijven van de grondwet is weer drie maanden verlengd, want helaas is de deadline precies vandaag verstreken. Veel protesten komen dus ook voort uit deze politieke situatie.

Brug naar Kathmandu

De flitsende beelden op de tv vertellen me echter niks over de 'bandh'. Ik besloot mijn lang-slaper eens wakker te maken. Het is toch frappant dat het compleet onduidelijk is of er een 'bandh' is of niet? Het gerucht had Suman een dag van tevoren gehoord. Het gerucht van een 'bandh' kan dus net zo goed een 'bandh' creëren dan dat het fenomeen daadwerkelijk van tevoren is aangekondigd. Toen ik dit Suman verontwaardigd vertelde, kwam hij met het meest gegeven antwoord 'This is Nepal.' Daarover een andere keer een uitgebreid relaas. Ook hij kon niets vinden op de lokale nieuwszenders met krakende achtergrond geluiden. Geen informatie over een 'bandh'. Naar buiten om een krant te kopen, maar op ring road aangekomen wordt het ons duidelijk...de normaal drukke weg met bulderende vrachtwagens en toeterende automobilisten en motorrijders, is nu compleet stil. Voetgangers slenteren in groepen midden op de weg. Schijnbaar was het vroeg in de ochtend nog niet duidelijk of het 'bandh' zou zijn, omdat de protestanten eerst nog moesten eten. Alsof ze dat daar toen hebben besloten. Toegegeven eten is ontzettend belangrijk in Nepal en volledige dagindelingen zijn daarom heen ingericht. Dus wellicht is het waar.

Gewapend met een camera op weg naar 'de brug'. Geen idee wat de naam is, maar de overgang van Lalitpur, waar ik woon, naar Kathmandu wordt gemarkeerd door een brug over de rivier. Alle betonnen wegverdelers lagen op hun kant en stromen mensen slenterden heuvel op en neer op weg naar weet niet waar. Politie agenten stonden in bosjes bij elkaar voor zich uit te staren en de voorbijgangers na te kijken. Af en toe werd er een opstootje uit elkaar gehouden, maar echte protestmarsen heb ik niet gezien. Aangekomen bij de brug bleek dat alleen Lalitpur was afgesloten en er nog wel verkeer in Kathmandu was alhoewel minder dan normaal. Blijkbaar kan je dus de stad ook gedeeltelijk plat leggen. De verlenging van de grondwet termijn brengt wellicht nog meer dit soort verhalen, al twijfel ik ontzettend aan het nut van 'bandhs' wanneer deze te pas en te onpas worden uitgevoerd.

Verkeersgekte

Vertwijfeld stond ik te kijken naar mijn nieuwe tweedehandse mountainbike. Het zadel iets te hoog de stang niet echt gemakkelijk, de remmen ..ja die doen het goed. De versnelling schiet echter niet altijd goed. Vechtend tegen de heuvels ben ik zo al een aantal malen bijna omgevallen, met starende Nepalezen als gevolg. Toch besluit ik de stoute schoenen aan te trekken en het verkeer van Kathmandu in te gaan. Het korte stukje op en neer naar mijn Nepalese les is toch wat anders dan tijdens de spits de hoofd-verkeersaders van Kathmandu te betreden.

Ik kijk nog eens naar het mondkapje dat ik dan toch maar heb gekocht. Geen overbodige luxe op de Nepalese wegen met ronkende bussen, scheurende motors en opwaaiend zand. Met een niet bepaald sierlijke zwaai van mijn been stap ik op m'n fiets. Ik kijk nog achterom naar de lelijke helm die ik erbij heb gekregen, maar besluit toch dat ik daar geen zin in heb in die hitte. Een mondkapje lijkt me al irritant genoeg. Alleen op m'n fietsje is het gelukkig het eerste stuk bijna alleen bergafwaarts, dat scheelt weer een bezweet T-shirt en rood hoofd. Modder spetters zijn echter niet te voorkomen helaas.

Nepal is gelukkig geen India. Af en toe staat er een koe te grazen, voor zover er wat te grazen valt, aan de kant van de weg. Maar dus bijna geen koeien op de weg, ook geen geiten en andere beesten. Wel honden, veel honden, die vooral 's nachts besluiten actief te worden en de hele buurt wakker te houden. Ook zie je in Nepal geen rikshaw, buiten Thamel, of 'auto' (gemotoriseerde rikshaw). Zigzaggende en luid toeterende mini-busjes zijn daarvoor in de plaats gekomen. Een schreeuwende jongeman laat de wachtenden aan de kant van de weg weten waar de bus heen zal gaan. Naast een aantal buslijnen met de 'gewone' bussen zie je vooral deze microbusses en ook driewielers. Deze laatste rijden op een elektrische batterij of bio-gas. Klinkt milieu bewust, maar daarnaast rijden dames op scooters, jongeren op crossmotoren, en velen op een scala aan andere motoren. Daarnaast heb je natuurlijk nog de auto, voornamelijk van Indiase makelij of uit de kluitengewassen Toyota's met voornamelijk (I)NGO nummerplaten.

Op het eerste gezicht lijkt het verkeer chaotisch, maar uiteindelijk valt het me best mee. Alle fietsende mannetjes haal ik overmoedig gewoon lekker allemaal in. Later staan we weer achter dezelfde bus in de stinkende rook, maar wat doet het er toe. Gewoon goed in de gaten houden waar je precies heen moet en waar je dus je fiets tussen moet proppen om af te slaan. En vooral ..'denk links...denk links!!' Meerdere malen kijk ik naar mijn horloge en de schamele stoeprand om te checken of de stoep nog aan mijn linker hand is. Tot mijn verbazing ben ik tot op heden nog niet de fout in gegaan. Maar het is dan ook zo druk dat dat zowat onmogelijk is. De drukte is ook fijn want dat betekent dat je inderdaad gewoon ergens tussen kan gaan fietsen, want men rijdt toch zo langzaam dat er vrij weinig kan gebeuren.

Oversteken is een andere zaak. Ik woon vlakbij ringroad in Sanepa, zegt jullie weinig, maar als ik terug fiets moet ik twee keer die verdomde weg oversteken waar bussen en vrachtwagens niet bepaald langzaam voorbij rijden. De weg is leeg, eindelijk, en ik waag een poging. Half doof door en irritante toeterende motor bestuurder die net doet of hij de hele weg nodig heeft. Irritatie alom, al met al gaat het goed en valt het me zo erg mee dat ik zelfs zou overwegen me gemotoriseerd op de weg te begeven.

Monsoon is overigens niet de beste tijd om je op de weg te begeven. Het kan zomaar ineens met bakken uit de lucht naar beneden komen. Dat gebeurde mij ook, op mijn fietsje. Prima met mijn regenpak, maar het regende zo ontzettend hard dat ik bijna niets meer zag. Aan de kant van de weg stonden motor bestuurders in groepjes op elkaar gepakt onder een schamele boom of onder de beschutting van een krap bushokje. Ik, koppig als ik ben, had geen zin om daar bij te gaan staan en aangestaard te worden. Dat had best tot leuke gesprekken kunnen leiden met de altijd nieuwsgierige Nepalezen, maar ik moest en zou door fietsen. Ik was eerder naar huis gegaan omdat ik me niet lekker voelde en natuurlijk valt het dan met bakken naar beneden. Hoe dichter ik bij Lalitpur kwam hoe meer de wegen getransformeerd werden tot kleine rivieren. Lalitpur ligt iets hoger dan Kathmandu (greater Kathmandu bestaat uit Lalitpur (Patan), Bhaktapur, en Kathmandu; wij wonen in Lalitpur). Door vijftien centimer hoog water fietsen en bergopwaarts viel me lichtelijk tegen. Daarbij dreef stinkend afval voorbij. Wel weer een nieuwe ervaring. Met modder besmeurd kwam ik thuis aan en thank god voor een warme douche!

Nepalese wegen daar valt veel over te schrijven. Het is bijna altijd druk en het verbaas me daarom niet dat de gaten in de wegen maar blijven bestaan. Fatsoenlijk asfalteren gaat niet lukken als het iedere dag vol staat, laat staan in de nacht met alle dronken bestuurders. Ideaal is anders. Overigens rond festival tijd, dan is de monsoon officieel afgelopen, worden de doorgaande wegen redelijk gerepareerd. Veel Nepalezen reizen dan van de ene uithoek naar de andere voor familiebezoek. Een fatsoenlijke overheid zou ook al schelen in de ontsluiting van het land door het aanleggen van en het goed onderhouden van wegen. Helaas hebben de meeste Nepalezen en ikzelf ook, niet het idee dat dit snel zal gebeuren. Daarover later meer..